This is Bibing’s reflection on how Balay Mindanaw will continue its peace journey in Aleosan, a conflict area in North Cotabato affected by the armed confrontation between the Philippine Army and the armed group led by Ombra Kato. This group is now known as the Bangsamoro Islamic Freedom Fighters. 

For the past seven months, Balay Mindanaw has been engaged with local communities and has already conducted three barangay peace consultations with the support of the barangay councils. This coming together of local folks, both Muslims and Christians, has given them a space to talk after a long time, to dialogue about their own situations and to discuss lengthily about the issues and concerns confronting them.

In one consultation, in Barangay Dunguuan, an Ustadz was able to participate along with 90 others from the area. Having stayed in the barangay for many years, he shared that he never knew Peter until they met in the three-day activity. Peter, also a long-time resident of the barangay, retired from teaching 20 years ago. This was their first time to sit down together and discuss concrete issues, clarify experiences and, most importantly, their first time to delightfully listen to each other’s views and feelings after the “bakwit.” Ustadz cited that he was very happy of the process and how the workshops were handled. The process has enhanced their interactions – between and among elders, leaders and even with the youth. He further encouraged the other participants to give continuous support to groups like Balay Mindanaw and monitor progress of their three-year barangay development plan and budget.

Sa usa ka yanong paningkamot alang sa kausaban, nagsugod
Mitubo, milambo – pinaagi sa konkretong kasinatian, mihingkod;
Gikan sa pipila, ngadto sa pag-abunda sa mga higala ug kauban sa pagpakabana
Katungod sa yuta, lokal nga pagdumala, katilingbanong kalambuan – maoy unang hugna sa mga tinguha.

Sa pagdagan sa panahon, uban sa mapadayonong pagkonsolida sa mga pagtoon
Mibalik-pamalandong sa giyang gituohan gikan sa sinugdanan hangtod karon;
Kaangayan, kalambuan, ug kalinaw – mao pa ba gihapon
Ang panawagan sa katawhan, sa kasamtangan nga panahon?

Gitun-an ug gipalambo ang syensya sa lokal nga pamatigayon
Laing lakang mao, sa mga armadong grupo naminaw, nakig-alayon;
Puno sa hagit ug gugma, kini gitan-aw’ng mabulukon, makahuluganon
Malaumong magmalampuson giniyahan sa mithi sa pagkamatinud-anon.

Ang dalan sa kalinaw dili tul-id, daghan ug labangonon
Pagsalig ug kumpyansa, pagka-abli, pasensya, ug pagpaminaw mahinungdanon;
Ang tanang kasamok mahimong mokalayo, moulbo – tinood nga lohiko
Pagpanday sa kalinaw, inay maayo, mahimong negatibo ang epekto.

Pipila ka mga pangutana, makatabang pagtino sa atong mga produkto
Ang paningkamot ba dili nagapasamot sa pagkatunga, pagkabahin sa mga tawo?
Dili ba nagadugang sa ilang risgo, o nagapalig-on sa kasamtangang status quo?
O kaha nagapa-igting sa kahadlok, kasuko, kawalay-gahum, ug paggamit sa mga rekurso nga dili produktibo.

Ang hagit sa pagtubag anaa karon sa atong tagsa-tagsa ka mga kamot
Tanang mga kaligutgot sa sunod nga henerasyon dili na angayang ipaabot;
Tinood kining tanan dili sayon, bug-at nga balatyagon, sakit nga kamatuoran labaw na sa mga nawad-an
Ang pagdawat, pag-ila ug pagtul-id sa mga kalapasan, uban sa matinud-anong pagpangayo og kapasayloan – bugtong yawe sa tinood nga kahiusahan.

Sa pagpanday sa kalinaw, sa kanunay atong hinumduman
Mahinungdanong ang tumbok nga rason sa kagubot, sa atong gamay’ng paningkamot, mapaundang;
Mga istruktura sa lokal nga paghusay, mekanismo ug proseso sa pagpaminaway, ipalig-on ug ipabarug
Aron panag-inigsoonay ug malinawong pagpuyo, motunhay ug modaug!